Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
-
DJS
- Diamant Boarder

- Berichten: 3616
- Lid geworden op: za dec 31, 2011 9:12 am
- Type wagen: 250TD
- Bouwjaar: 1986
- Automaat: Nee
- LPG: Nee
Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Hallo mede-W124-liefhebbers,
Vanwege een lekkage in de koppakking naar buiten toe met een olielekkage als gevolg, gaan we binnenkort de koppakking van de 250TD vervangen. We willen gelijk even de distributieketting meenemen omdat het de motor toch uit elkaar moet.
Ik heb een lijstje gemaakt met wat we nodig hebben. Wellicht dat iemand nog een aanvulling heeft?
-Kleppendekselpakking W124 250D (FEBI-Biltstein)
-Cilinderkopschroevenset Mercedes 250D W124?(FEBI-Biltstein)
-Cilinderkoppakkingset W124 250 Diesel (Elring) Dit is een koppakkingset inclusief inlaat- en uitlaatspruitstukpakking en nog een aantal andere pakkingen. Welke pakkingen er precies allemaal inzitten, moet ik nog even bij TE-Taxiteile achterhalen.
-Distributieketting W124 Diesel tot 1993 (FEBI-Biltstein)
-Distributiekettingspanner W124 Diesel (Meyle is helaas alleen beschikbaar bij TE-Taxiteile)
-Olie (Valvoline Maxlife 10W40 Synthetic Blend)
-Koelvloeistof (Origineel Mercedes-Benz antivries)
Heeft iemand nog goede tips met betrekking tot vervanging van de koppakking en de distributieketting. Moet bijvoorbeeld het distributiehuis eraf om de ketting te vervangen of is er een simpelere manier?
Vanwege een lekkage in de koppakking naar buiten toe met een olielekkage als gevolg, gaan we binnenkort de koppakking van de 250TD vervangen. We willen gelijk even de distributieketting meenemen omdat het de motor toch uit elkaar moet.
Ik heb een lijstje gemaakt met wat we nodig hebben. Wellicht dat iemand nog een aanvulling heeft?
-Kleppendekselpakking W124 250D (FEBI-Biltstein)
-Cilinderkopschroevenset Mercedes 250D W124?(FEBI-Biltstein)
-Cilinderkoppakkingset W124 250 Diesel (Elring) Dit is een koppakkingset inclusief inlaat- en uitlaatspruitstukpakking en nog een aantal andere pakkingen. Welke pakkingen er precies allemaal inzitten, moet ik nog even bij TE-Taxiteile achterhalen.
-Distributieketting W124 Diesel tot 1993 (FEBI-Biltstein)
-Distributiekettingspanner W124 Diesel (Meyle is helaas alleen beschikbaar bij TE-Taxiteile)
-Olie (Valvoline Maxlife 10W40 Synthetic Blend)
-Koelvloeistof (Origineel Mercedes-Benz antivries)
Heeft iemand nog goede tips met betrekking tot vervanging van de koppakking en de distributieketting. Moet bijvoorbeeld het distributiehuis eraf om de ketting te vervangen of is er een simpelere manier?
- John.M
- Diamant Boarder

- Berichten: 1746
- Lid geworden op: ma okt 08, 2012 2:29 pm
- Roepnaam: John
- Type wagen: 250D
- Bouwjaar: 1986
- Automaat: Nee
- LPG: Nee
- Opmerkingen / andere wagens.: W116 280SE 1974
W169 A160 2011
X253 250 4 matic 2015 - Locatie: Prov. Utrecht
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
De ketting is simpel te vervangen, de oude vast maken met tyraps aan het nokkenastandwiel. Dan slijp je met een drempel bovenop een schakel door, of je zoekt de verbinding op. Dan de nieuwe aan de oude vast maken met het verbindingsstukje. Dan gaat 1 man de motor met dop 26 op de krukaspoelie draaien en de ander begeleid voorzichtig de ketting. De oude komt er aan de ene zijde uit en dan net zolang draaien totdat je 'm bovenop weer aan elkaar kunt maken. Snap je [WINKING FACE] Maar ja bij jou gaat de hele kop er af, die ervaring heb ik nog niet
-
DJS
- Diamant Boarder

- Berichten: 3616
- Lid geworden op: za dec 31, 2011 9:12 am
- Type wagen: 250TD
- Bouwjaar: 1986
- Automaat: Nee
- LPG: Nee
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Oke hartelijk dank voor jouw antwoord! Daar kan ik wat mee! Dan zullen we waarschijnlijk eerst de kop lichten en de koppakking vervangen, vervolgens de kop er weer opbouwen en dan de distributieketting vervangen. 
-
Gullwing
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Ik zou alleen de koppakking vervangen, is los te bestellen wel van Elring.
Beslist geen andere nemen, Elring heeft de pakking echt verbeterd.
Geen blazen vanuit cylinder 1 meer in het oliecircuit met dansende oliedrukmeter tot gevolg.
Je zou kunnen overwegen ook de hydr stoters te vervangen.
Met de ketting en de koppakking heb je alles gehad, dan kun je er weer 300.000 km tegenaan.
Maak de kop in etappes los, dwz van buitenaf beginnen de kopbouten iets losser te zetten en
naar het midden toewerken in 2 of 3 etappes.
Dan blijft de kop vlak en hoef je niet te vlakken.
Spruitstukken kunnen dan blijven zitten scheelt werk en pakkingen.
Beslist geen andere nemen, Elring heeft de pakking echt verbeterd.
Geen blazen vanuit cylinder 1 meer in het oliecircuit met dansende oliedrukmeter tot gevolg.
Je zou kunnen overwegen ook de hydr stoters te vervangen.
Met de ketting en de koppakking heb je alles gehad, dan kun je er weer 300.000 km tegenaan.
Maak de kop in etappes los, dwz van buitenaf beginnen de kopbouten iets losser te zetten en
naar het midden toewerken in 2 of 3 etappes.
Dan blijft de kop vlak en hoef je niet te vlakken.
Spruitstukken kunnen dan blijven zitten scheelt werk en pakkingen.
-
DJS
- Diamant Boarder

- Berichten: 3616
- Lid geworden op: za dec 31, 2011 9:12 am
- Type wagen: 250TD
- Bouwjaar: 1986
- Automaat: Nee
- LPG: Nee
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Hallo Paul,
Bedankt voor jouw reactie!
Je bedoelt dat ik net zo goed een losse Elring pakking en eventueel een uitlaatspruitstukpakking kan bestellen? Een originele nieuwe inlaatspruitstukpakking van Mercedes-Benz hebben we namelijk nog wel.
Er komt inderdaad sowieso een Elring pakking op. Ik ben het er namelijk mee eens dat een auto enorm kan worden verprutst door goedkope imitatie te monteren.
Het vreemde is dat de oliedruk echt enorm stabiel rond de 2 bar bij een warme motor is. Het lek is dan ook nog niet zo groot. Het is echter wel enorm duidelijk dat er een lek in de koppakking zit. De pakking is namelijk vettig en een dun laagje olie die langs het blok naar beneden loopt is zichtbaar. Het lek is net groot genoeg om er wat olie langs te zweten.
De klepstoters waren volgens de vorige eigenaar net vervangen toen we hem in 2011 kochten met net 250.000 gedeeltelijk aantoonbare kilometers. De klepstoters zijn nog mooi stil dus die laten we nog maar even zitten.
Een paar GSM-fotootjes ter verduidelijking van de lekkage. Het bijzondere is dat de alleen bij de voorste twee cilinders er een lekkage is. De achterste cilinders zijn kurkdroog.
Bedankt voor jouw reactie!
Je bedoelt dat ik net zo goed een losse Elring pakking en eventueel een uitlaatspruitstukpakking kan bestellen? Een originele nieuwe inlaatspruitstukpakking van Mercedes-Benz hebben we namelijk nog wel.
Er komt inderdaad sowieso een Elring pakking op. Ik ben het er namelijk mee eens dat een auto enorm kan worden verprutst door goedkope imitatie te monteren.
Het vreemde is dat de oliedruk echt enorm stabiel rond de 2 bar bij een warme motor is. Het lek is dan ook nog niet zo groot. Het is echter wel enorm duidelijk dat er een lek in de koppakking zit. De pakking is namelijk vettig en een dun laagje olie die langs het blok naar beneden loopt is zichtbaar. Het lek is net groot genoeg om er wat olie langs te zweten.
De klepstoters waren volgens de vorige eigenaar net vervangen toen we hem in 2011 kochten met net 250.000 gedeeltelijk aantoonbare kilometers. De klepstoters zijn nog mooi stil dus die laten we nog maar even zitten.
Een paar GSM-fotootjes ter verduidelijking van de lekkage. Het bijzondere is dat de alleen bij de voorste twee cilinders er een lekkage is. De achterste cilinders zijn kurkdroog.
Laatst gewijzigd door DJS op zo feb 22, 2015 5:27 pm, 1 keer totaal gewijzigd.
- Vlinder333
- Gold Boarder

- Berichten: 350
- Lid geworden op: za jan 01, 2011 12:56 pm
- Roepnaam: Rene
- Type wagen: 220CE
- Bouwjaar: 1992
- Automaat: Ja
- LPG: Nee
- Opmerkingen / andere wagens.: W124 260E
Hymer 1999 - Locatie: Omg. Eindhoven
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
je kunt overwegen de klepsteelrubbers te vervangen.
-
Gullwing
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Heeft weinig zin bij een diesel.
Geen idee of er klepsteelseals gemonteerd werden bij diesels
Geen idee of er klepsteelseals gemonteerd werden bij diesels
- Niels
- Expert Boarder

- Berichten: 87
- Lid geworden op: di apr 26, 2011 9:03 pm
- Roepnaam: Niels
- Type wagen: E300T Diesel
- Bouwjaar: 1994
- Automaat: Ja
- LPG: Nee
- Opmerkingen / andere wagens.: W210 E300TDT
- Locatie: Schelluinen
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Heb zelf nog nooit een distributieketting vervangen maar heb wel eens begrepen dat de motor er toch mooier van gaat lopen! Uiteraard alleen als de auto reeds behoorlijk km's heeft gelopen 400.000-500.000.
Zou er rekening mee houden dat je de karterventilatie onderdelen welke in het inlaatspruitstuk zitten stuk maakt bij het sleutelen, die zijn vaak hard en bros geworden.
Tevens de verstuiverleiding kunstof klemmen zullen wel sneuvelen.
Dan zitten er wel degelijk klepsteel afdichtingen op een diesel! Deze zijn eenvoudig te vervangen als de kop los licht. Ik heb een hulpstukje gemaakt van PVC-pijp, voor 1/3 open gezaagd, dan met een lijmtang + PVC-onderdeel de klepveer inknijpen, puntbek tangetje om de halve maantjes te verwijderen.
Kun je direct de klepzittingen controleren. Met een beetje klepslijppasta de slechte zittingen repareren.
De rekbouten zou ik persoonlijk niet vervangen die kun je makkelijk nog een keer gebruiken. Vergeet de boutgaten in het onderblok niet uit te blazen.
Zou er rekening mee houden dat je de karterventilatie onderdelen welke in het inlaatspruitstuk zitten stuk maakt bij het sleutelen, die zijn vaak hard en bros geworden.
Tevens de verstuiverleiding kunstof klemmen zullen wel sneuvelen.
Dan zitten er wel degelijk klepsteel afdichtingen op een diesel! Deze zijn eenvoudig te vervangen als de kop los licht. Ik heb een hulpstukje gemaakt van PVC-pijp, voor 1/3 open gezaagd, dan met een lijmtang + PVC-onderdeel de klepveer inknijpen, puntbek tangetje om de halve maantjes te verwijderen.
Kun je direct de klepzittingen controleren. Met een beetje klepslijppasta de slechte zittingen repareren.
De rekbouten zou ik persoonlijk niet vervangen die kun je makkelijk nog een keer gebruiken. Vergeet de boutgaten in het onderblok niet uit te blazen.
-
Martin_1
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
zo te zien valt het nog wel mee , maar ik heb wel een tip met betrekking tot de onderdelen. http://www.albertsoldtimerservice.nl/ Hier heb ik al diverse keren onderdelen gehaald , wat niet op de site staat kan besteld worden.
En in de buurt.
Succes
Mvg Martin
En in de buurt.
Succes
Mvg Martin
-
DJS
- Diamant Boarder

- Berichten: 3616
- Lid geworden op: za dec 31, 2011 9:12 am
- Type wagen: 250TD
- Bouwjaar: 1986
- Automaat: Nee
- LPG: Nee
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Bedankt iedereen voor de goede tips!
Niels,
Zijn dit de klepsteelrubbers die je bedoelt? http://www.te-taxiteile.com/Mercedes-te ... d-und-190D
De bedoeling is mij nog niet helemaal duidelijk. Is er nog speciaal gereedschap benodigd voor het gebruik van klepslijppasta?
Martin,
Bedankt voor de tip. Ik ga alles bij TE-Taxiteile bestellen. Dit is mij in het verleden erg goed bevallen en de verzendkosten vanuit Duitsland zijn slechts 10 euro. Het viel mij op dat albersoldtimerservice erg veel Meyle onderdelen heeft. Dit is in mijn ogen een B-merk van minder goede kwaliteit.
Niels,
Zijn dit de klepsteelrubbers die je bedoelt? http://www.te-taxiteile.com/Mercedes-te ... d-und-190D
De bedoeling is mij nog niet helemaal duidelijk. Is er nog speciaal gereedschap benodigd voor het gebruik van klepslijppasta?
Martin,
Bedankt voor de tip. Ik ga alles bij TE-Taxiteile bestellen. Dit is mij in het verleden erg goed bevallen en de verzendkosten vanuit Duitsland zijn slechts 10 euro. Het viel mij op dat albersoldtimerservice erg veel Meyle onderdelen heeft. Dit is in mijn ogen een B-merk van minder goede kwaliteit.
- John.M
- Diamant Boarder

- Berichten: 1746
- Lid geworden op: ma okt 08, 2012 2:29 pm
- Roepnaam: John
- Type wagen: 250D
- Bouwjaar: 1986
- Automaat: Nee
- LPG: Nee
- Opmerkingen / andere wagens.: W116 280SE 1974
W169 A160 2011
X253 250 4 matic 2015 - Locatie: Prov. Utrecht
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Denk dat je hier ook nog wel wat aan kan hebben Daniël
[youtube]https://www.youtube.com/watch?v=xD3TEVzgrF8#t=402[/youtube]
[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=xD3TEVzgrF8[/youtube]
[youtube]https://www.youtube.com/watch?v=xD3TEVzgrF8#t=402[/youtube]
[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=xD3TEVzgrF8[/youtube]
Laatst gewijzigd door Anonymous op di feb 24, 2015 8:53 am, 1 keer totaal gewijzigd.
Reden: youtube film zichtbaar gemaakt
Reden: youtube film zichtbaar gemaakt
-
DJS
- Diamant Boarder

- Berichten: 3616
- Lid geworden op: za dec 31, 2011 9:12 am
- Type wagen: 250TD
- Bouwjaar: 1986
- Automaat: Nee
- LPG: Nee
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Bedankt voor dit mooie filmpje, John.
Helaas staat niet alles op beeld, maar ik kan er zeker wel wat mee!
Helaas staat niet alles op beeld, maar ik kan er zeker wel wat mee!
-
Frenkie_D
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Als je de kop ook laat vlakken. (kijk eerst wel even of het nodig is) Informeer dan even of je een dikkere pakking nodig hebt aangezien de inhoud van de verbrandingskamer wordt vermindert. Bij vermindering van het volume stijgt de druk, dit is niet wenselijk voor een diesel.
-
DJS
- Diamant Boarder

- Berichten: 3616
- Lid geworden op: za dec 31, 2011 9:12 am
- Type wagen: 250TD
- Bouwjaar: 1986
- Automaat: Nee
- LPG: Nee
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Bedankt voor de tip. Het is de bedoeling de kop niet te vlakken. Dit lijkt mij niet nodig omdat de motor zelfs met een dikke aanhanger mooi koel blijt en dat de koppakking niet naar de cilinderkop lekt maar alleen wat oliespoortjes naar buiten laat. Ik zal, zoals Paul al omschreef, van buiten naar binnen werken en de bouten in fasen verwijderen.
-
Frenkie_D
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
check het voor de zekerheid ff, zou zonde zijn als je alles voor niks doet. Daarnaast voel nog even aan de cilinderwand en kijk of je een stootrand van de cilinder voelt. Niks voelen=goed.DJS schreef:Bedankt voor de tip. Het is de bedoeling de kop niet te vlakken. Dit lijkt mij niet nodig omdat de motor zelfs met een dikke aanhanger mooi koel blijt en dat de koppakking niet naar de cilinderkop lekt maar alleen wat oliespoortjes naar buiten laat. Ik zal, zoals Paul al omschreef, van buiten naar binnen werken en de bouten in fasen verwijderen.
- Niels
- Expert Boarder

- Berichten: 87
- Lid geworden op: di apr 26, 2011 9:03 pm
- Roepnaam: Niels
- Type wagen: E300T Diesel
- Bouwjaar: 1994
- Automaat: Ja
- LPG: Nee
- Opmerkingen / andere wagens.: W210 E300TDT
- Locatie: Schelluinen
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Daniel,
De taxiteile onderdelen zoals je aangeeft zijn inderdaad de klepseals!
Verbeterde uitleg van demontage kleppen;
Ik heb een stukje (afvoer) PVC pijp gebruikt, lengte ca 80mm, diameter 32mm.
Over de lengte richting heb ik hier 1/3 uitgezaagd.
De 32mm past weer precies op de klepschotels en dan kun je mbv een grote lijmklem de klepveer inknijpen. Na het inknijpen kun je door de gezaagde opening de klepsteel spieen verwijderen. Met een kleine schroevedraaier wip je ze uit de klepschotel, met een puntbek tangetje pak je ze uit het PVC pijpje.
Daarna ontspan je de lijmklem, kun je klep eruit drukken. Dan de hoedjes waarin de klepsteel seals zitten van de klepgeleiders afpakken. Klepsteelseals wisselen.
Klepzittingen inspecteren en je ziet zo welke eventueel slecht zijn. Er moet een duidelijk zichtbaar afdichtvlak te zien zijn. Is dit slecht of nog maar heel smal zou ik de kleppen slijpen.
Hiervoor heb je slijppasta nodig en voor mooi een slijpstok, maar een ander kleine zuignap volstaat ook.
Illustratief hiervoor is volgende website; http://www.dieseldokter.nl. Op deze website zoeken onder 'Projecten' en dan 'Revisie Volvo Penta' dan beetje scrollen en dan staat het kleppenslijpen uitgelegd. Inclusief youtube filmpje.
Geheel andere mogelijkheid;
Breng je kop weg naar een gespecialiseerd revisiebedrijf.
Heb ik de laatste keer met mijn 24V kop van mijn E300 ook gedaan omdat er een afgebroken gloeistift in zat.
-Wassen in de industrieke 'vaatwasser'
-Gloeistift verwijderd
-Klep seals vervangen
-3 nieuwe uitlaatkleppen gemonteerd inclusief slijpen. Alle andere waren nog goed.
Koste me 230 euro
Gr's
Niels
De taxiteile onderdelen zoals je aangeeft zijn inderdaad de klepseals!
Verbeterde uitleg van demontage kleppen;
Ik heb een stukje (afvoer) PVC pijp gebruikt, lengte ca 80mm, diameter 32mm.
Over de lengte richting heb ik hier 1/3 uitgezaagd.
De 32mm past weer precies op de klepschotels en dan kun je mbv een grote lijmklem de klepveer inknijpen. Na het inknijpen kun je door de gezaagde opening de klepsteel spieen verwijderen. Met een kleine schroevedraaier wip je ze uit de klepschotel, met een puntbek tangetje pak je ze uit het PVC pijpje.
Daarna ontspan je de lijmklem, kun je klep eruit drukken. Dan de hoedjes waarin de klepsteel seals zitten van de klepgeleiders afpakken. Klepsteelseals wisselen.
Klepzittingen inspecteren en je ziet zo welke eventueel slecht zijn. Er moet een duidelijk zichtbaar afdichtvlak te zien zijn. Is dit slecht of nog maar heel smal zou ik de kleppen slijpen.
Hiervoor heb je slijppasta nodig en voor mooi een slijpstok, maar een ander kleine zuignap volstaat ook.
Illustratief hiervoor is volgende website; http://www.dieseldokter.nl. Op deze website zoeken onder 'Projecten' en dan 'Revisie Volvo Penta' dan beetje scrollen en dan staat het kleppenslijpen uitgelegd. Inclusief youtube filmpje.
Geheel andere mogelijkheid;
Breng je kop weg naar een gespecialiseerd revisiebedrijf.
Heb ik de laatste keer met mijn 24V kop van mijn E300 ook gedaan omdat er een afgebroken gloeistift in zat.
-Wassen in de industrieke 'vaatwasser'
-Gloeistift verwijderd
-Klep seals vervangen
-3 nieuwe uitlaatkleppen gemonteerd inclusief slijpen. Alle andere waren nog goed.
Koste me 230 euro
Gr's
Niels
-
DJS
- Diamant Boarder

- Berichten: 3616
- Lid geworden op: za dec 31, 2011 9:12 am
- Type wagen: 250TD
- Bouwjaar: 1986
- Automaat: Nee
- LPG: Nee
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Bedankt Niels,
Dit schept en hoop duidelijkheid! Hoewel ik denk dat de zittingen nog wel goed zijn, zal de staat mij benieuwen.
Bedankt Frank,
Ik zal het even controleren tijdens het vervangen van de koppakking.
Dit schept en hoop duidelijkheid! Hoewel ik denk dat de zittingen nog wel goed zijn, zal de staat mij benieuwen.
Bedankt Frank,
Ik zal het even controleren tijdens het vervangen van de koppakking.
-
DJS
- Diamant Boarder

- Berichten: 3616
- Lid geworden op: za dec 31, 2011 9:12 am
- Type wagen: 250TD
- Bouwjaar: 1986
- Automaat: Nee
- LPG: Nee
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Zojuist even de benodigde onderdelen samen met nog wat andere dingen bij TE-Taxiteile gekocht. Helaas kon het niet eerder omdat de distributieketting een paar dagen niet op voorraad was.
-
ReinierD
- Expert Boarder

- Berichten: 113
- Lid geworden op: wo mar 30, 2011 4:32 pm
- Type wagen: 230E
- Bouwjaar: 1986
- Automaat: Ja
- LPG: Ja
- Opmerkingen / andere wagens.: burton cabrio 28pk's!
1983
audi 80 1993 - Locatie: Nunspeet
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Ik heb bij de kop lichten de bouten hergebruikt. Kun je meten op rekking. Maar die paar tientjes doen het ook niet meer. Succes
-
DJS
- Diamant Boarder

- Berichten: 3616
- Lid geworden op: za dec 31, 2011 9:12 am
- Type wagen: 250TD
- Bouwjaar: 1986
- Automaat: Nee
- LPG: Nee
Re: Distributieketting en koppakking vervangen, iemand tips?
Inderdaad. Liever mee verlegen dan om verlegen. 
Het zou immers vervelend zijn als tijdens de reparatie blijkt dat de bouten wel vervangen moeten worden en dat we ze dan niet hebben. Daarnaast weet ik niet wat leeftijd met de sterkte van het metaal heeft gedaan. Frustrerend zou het zijn dat tijdens de laatste fase aanzetten (90*) de bout breekt.
Het zou immers vervelend zijn als tijdens de reparatie blijkt dat de bouten wel vervangen moeten worden en dat we ze dan niet hebben. Daarnaast weet ik niet wat leeftijd met de sterkte van het metaal heeft gedaan. Frustrerend zou het zijn dat tijdens de laatste fase aanzetten (90*) de bout breekt.
